జనగణనలో కులగణన అంశం ఇప్పుడు అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ మెడకు గట్టిగా చుట్టుకుంటోంది. దేశవ్యాప్తంగా సామాజిక న్యాయం కోసం వెనుకబడిన వర్గాల లెక్కలు తేల్చాలన్న డిమాండ్ కొన్నేళ్లుగా బలంగా వినిపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో 2025లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలక ప్రకటన చేసింది. జనాభా లెక్కల సేకరణలో భాగంగా సెన్సస్ సెకండ్ ఫేజ్లో బీసీల లెక్కలు కూడా పక్కాగా తీస్తామని సాక్షాత్తూ ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పార్లమెంట్ వేదికగానే దేశ ప్రజలకు హామీ ఇచ్చారు. కానీ తాజాగా సెన్సస్ విభాగం రిజిస్ట్రార్ జనరల్ కార్యాలయం రూపొందించిన ప్రశ్నావళి ఇప్పుడు తీవ్ర వివాదానికి దారితీసింది. ఈ క్వశ్చనీర్లో కేవలం ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలను మాత్రమే ప్రస్తావించారు. దేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన ‘ఓబీసీ’ వర్గానికి సంబంధించి ప్రత్యేకంగా ఎలాంటి కాలమ్ పొందుపర్చలేదు. పార్లమెంట్ సాక్షిగా ఇచ్చిన హామీకి, ఇప్పుడు విడుదల చేసిన ప్రశ్నావళికి ఏమాత్రం పొంతన లేకపోవడంతో బీసీ వర్గాలతో పాటు ప్రతిపక్ష పార్టీలు కేంద్ర ప్రభుత్వంపై తీవ్ర స్థాయిలో మండిపడుతున్నాయి. బీసీలను కేంద్రం ఉద్దేశపూర్వకంగానే విస్మరిస్తోందన్న విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
కులగణన అనేది గత కొంతకాలంగా దేశ రాజకీయాలను అత్యంత తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్న సున్నితమైన అంశం. లోక్సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ తన భారత్ జోడో యాత్ర సమయం నుంచే ఈ అంశాన్ని ఒక ప్రధాన రాజకీయ అస్త్రంగా మలుచుకున్నారు. జనాభా దామాషా ప్రకారం హక్కులు దక్కాలన్న నినాదంతో ఆయన దేశవ్యాప్తంగా కులగణనపై పెద్ద ఎత్తున చర్చను లేవనెత్తారు. దేశంలో ఓబీసీల జనాభా వాస్తవంగా ఎంత ఉంది, ఉద్యోగాలు, ప్రజాప్రాతినిధ్యం, విద్య మరియు సంక్షేమ రంగాల్లో వారి వాటా ఎంత ఉందన్న ప్రశ్నలతో ప్రతిపక్షాలు కేంద్రంపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చాయి. రాహుల్ గాంధీ పదేపదే ఈ డిమాండ్ను వినిపించడంతో, ఆ ఒత్తిడికి తలొగ్గే ప్రధాని మోదీ కులగణనకు అంగీకరించక తప్పలేదన్న రాజకీయ విశ్లేషణలు ఉన్నాయి. అయితే ఇప్పుడు ప్రశ్నావళిలో ఓబీసీ కాలమ్ లేకపోవడం రాహుల్ గాంధీకి సరికొత్త రాజకీయ అస్త్రాన్ని అందించినట్లయింది. ఇకపై కులగణన చేయండి అని డిమాండ్ చేయడానికి బదులుగా, మీరు ఇచ్చిన హామీ ప్రకారం ఓబీసీల పూర్తి లెక్క ఎక్కడ అని నేరుగా నిలదీసేందుకు ప్రతిపక్షాలకు కేంద్రమే ఒక సువర్ణావకాశాన్ని కల్పించినట్లయింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం జనగణన ప్రక్రియను రెండు కీలక దశల్లో చేపడుతున్నట్లు అప్పట్లోనే ప్రకటించింది. ఇందులో మొదటి దశ హౌస్ లిస్టింగ్ ప్రక్రియ తెలంగాణ సహా దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికే విజయవంతంగా పూర్తయింది. ఇక రెండో దశలో భాగంగా అసలైన జనాభా లెక్కింపు త్వరలోనే ప్రారంభం కాబోతోంది. సరిగ్గా ఈ దశకు సంబంధించిన ప్రశ్నావళే ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర గందరగోళానికి దారితీసింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న బీసీ, ఓబీసీ జనాభాను స్పష్టంగా, ప్రత్యేకంగా తేల్చే విషయంలో ఈ ప్రశ్నావళిలో ఎలాంటి క్లారిటీ లేదు. ప్రశ్నావళిలో ఎస్సీ, ఎస్టీలకు ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇచ్చినప్పుడు, ఓబీసీల వివరాలను ప్రత్యేక కాలమ్ లేకుండా ఏ విధంగా నమోదు చేస్తారని ప్రతిపక్షాలు నిలదీస్తున్నాయి. జనాభా లెక్కల సేకరణ సమయంలో వ్యక్తులు చెప్పే కులాల పేర్లను అధికారులు ఏ ప్రామాణిక జాబితా ఆధారంగా వర్గీకరిస్తారన్న దానిపై స్పష్టత కరువైంది. ఓబీసీ కాలమ్ లేకుండా సేకరించే ఆ డేటా దేశవ్యాప్తంగా ఓబీసీల వాస్తవ జనాభాకు ఏమాత్రం ప్రామాణికంగా నిలవదన్న విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. కేంద్రం కావాలనే డొంకతిరుగుడు విధానాలను అవలంబిస్తోందన్న అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఈ కులగణన వివాదం ఇప్పటికే ఎన్నికల క్షేత్రంలో భారతీయ జనతా పార్టీకి చేదు అనుభవాలను మిగులుస్తోంది. జంతర్ మంతర్ వద్ద జరిగిన పరిణామాల తర్వాత ఒకింత డిఫెన్స్లో పడిన బీజేపీకి.. బీహార్ రాష్ట్రంలో జరిగిన బంకీపూర్ అసెంబ్లీ ఉప ఎన్నికల ఫలితం భారీ షాక్ ఇచ్చింది. బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబిన్కు ఒకప్పుడు కంచుకోట లాంటి బంకీపూర్ స్థానాన్ని ఆ పార్టీ చేజార్చుకోవడం జాతీయ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది. బీసీ వర్గాల వ్యతిరేకత వల్లే బీజేపీ ఈ స్థానాన్ని కోల్పోయిందన్న విశ్లేషణలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు జనగణన సెకండ్ ఫేజ్ ప్రక్రియలో ఓబీసీ ప్రశ్నను చేర్చకపోవడం ద్వారా ఆ వర్గం ప్రజల నుంచి మరింత తీవ్రమైన ఆగ్రహాన్ని చవిచూడాల్సి వస్తుందన్న అభిప్రాయాలు పార్టీ వర్గాల్లోనే వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఓబీసీ కులాల వారీగా లెక్క తేల్చడానికి స్పష్టమైన ప్రశ్నావళిని పెట్టకపోతే, బీజేపీ భవిష్యత్తులో బీసీ వ్యతిరేక పార్టీ అనే శాశ్వత అపవాదును మూటగట్టుకోవాల్సి వస్తుంది. ఒకవేళ వాస్తవ లెక్కలు తీస్తే దానికి తగిన విధంగా నిధులు, పథకాలు, పాలసీలు రూపొందించాలి. ఈ రెండు పరిణామాలూ కమలనాథులకు అతిపెద్ద సవాళ్లుగా మారుతున్నాయి.
సెన్సస్ ప్రశ్నావళిలో తక్షణమే మార్పులు చేసి ఓబీసీ కాలమ్ చేర్చకపోతే రాజకీయంగా బీజేపీ దేశవ్యాప్తంగా కార్నర్ కావడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. వచ్చే ఏడాది దేశ రాజకీయాలను శాసించే ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కీలకమైన అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరగనున్నాయి. ఈ తరుణంలో ఓబీసీ లెక్కల విషయాన్ని అఖిలేష్ యాదవ్ నేతృత్వంలోని సమాజ్వాదీ పార్టీ తమకు అత్యంత అనుకూలమైన రాజకీయ అస్త్రంగా వాడుకునే అవకాశాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. సామాజిక న్యాయం, రిజర్వేషన్లు, వెనుకబడిన వర్గాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం లాంటి అంశాలను పొలిటికల్ వెపన్గా మార్చుకోవడానికి సెన్సస్ సెకండ్ ఫేజ్ ప్రశ్నావళి ఇప్పుడు ప్రతిపక్షాలకు ఒక బలమైన ఆయుధాన్ని అందించింది. సామాజిక న్యాయం, రిజర్వేషన్ల సాధనలో సుదీర్ఘమైన రాజకీయ నేపథ్యం ఉన్న తమిళనాడులోని డీఎంకే సహా.. దేశంలోని పలు ప్రతిపక్ష పార్టీలన్నీ ఇప్పుడు ఈ అంశంపై ఏకమవుతున్నాయి. బీసీలకు జరుగుతున్న అన్యాయంపై బీజేపీకి వ్యతిరేకంగా విపక్షాలన్నీ అతిపెద్ద ఐక్య పోరాటానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. ప్రధాని మోదీ ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకుని ఓబీసీ కాలమ్ను చేర్చకపోతే రాబోయే రోజుల్లో దేశవ్యాప్తంగా బీసీల ఆగ్రహ జ్వాలలను ఎదుర్కోక తప్పదని రాజకీయ పండితులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
