కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఉన్న ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ ఆకస్మిక రాజీనామా దేశ రాజకీయాల్లో పెను సంచలనంగా మారింది. జాతీయ స్థాయిలో జరిగిన వివిధ ప్రవేశ పరీక్షల నిర్వహణలో చోటుచేసుకున్న అవకతవకలపై విద్యార్థి లోకం భగ్గుమంది. పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రారంభమైన తొలి రోజు నుంచే ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వేదికగా యువత చేపట్టిన ఆందోళనలు దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపించాయి. ఈ క్రమంలో విద్యార్థుల ఒత్తిడికి తలొగ్గి కేంద్ర ప్రభుత్వం వెనకడుగు వేసి, మంత్రిచేత రాజీనామా చేయించినట్లు పైకి కనిపిస్తోంది. కానీ, ఈ నిర్ణయం వెనుక బీజేపీ వ్యూహాత్మక అడుగులు ఉన్నట్లు రాజకీయ విశ్లేషకులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. కేవలం విద్యార్థుల నిరసనల తీవ్రతను తగ్గించడమే కాకుండా, పార్లమెంట్లో ప్రభుత్వం పకడ్బందీగా అమలు చేయాలనుకుంటున్న కీలక రాజకీయ అజెండాను సురక్షితంగా కాపాడుకోవాలనే బహుముఖ వ్యూహంతోనే కమలనాథులు ఈ నిర్ణయానికి వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.
వాస్తవానికి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలన్న డిమాండ్ విద్యార్థి సంఘాల నుంచి ఎప్పటినుంచో బలంగా వినిపిస్తోంది. అయితే కేంద్ర పెద్దలు, బీజేపీ అధిష్టానం ఈ నిర్ణయాన్ని వెంటనే తీసుకోలేదు. కేవలం నిరసనల ఒత్తిడికి భయపడి ఒక క్యాబినెట్ మంత్రి చేత రాజీనామా చేయిస్తే.. అది భవిష్యత్తులో ఒక తప్పుడు రాజకీయ సంప్రదాయంగా మారే అవకాశం ఉందనే ఆందోళనతో పార్టీ అధినాయకత్వం తొలుత వెనుకంజ వేసింది. కానీ, కొద్ది రోజుల్లోనే పరిస్థితులు పూర్తిగా చేయిదాటిపోయాయి. జంతర్ మంతర్ వద్ద విద్యార్థుల ఆందోళనలు తీవ్రరూపం దాల్చడం, పర్యావరణవేత్త సోనం వాంగ్చుక్ లాంటి వారు దీక్షకు దిగడంతో ప్రభుత్వానికి ఇబ్బందికర పరిస్థితులు ఎదురయ్యాయి. దీనికి తోడు శాంతియుతంగా నిరసన తెలుపుతున్న యువతపై పోలీసులు బలప్రయోగం చేయడం, ప్రతిపక్షాలు ఈ ఉద్యమానికి సంపూర్ణ మద్దతు ప్రకటించడంతో పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో ఇది ప్రధాన చర్చనీయాంశంగా మారింది.
జంతర్ మంతర్ పరిణామాలతో పార్లమెంటు ఉభయ సభలైన లోక్సభ, రాజ్యసభల్లో ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వాన్ని ముప్పేట దాడి చేశాయి. సభాకార్యక్రమాలను స్తంభింపజేస్తూ, వాయిదా తీర్మానాలతో అధికార పక్షాన్ని తీవ్ర ఆత్మరక్షణలో పడేశాయి. ఈ సభా ప్రతిష్ఠంభన ఇలాగే కొనసాగితే ప్రభుత్వం తాను ముందస్తుగా అనుకున్న అజెండాను అమలు చేయడం అసాధ్యమని కేంద్రం గుర్తించింది. ముఖ్యంగా డీలిమిటేషన్ బిల్లు లాంటి అత్యంత కీలకమైన, చారిత్రాత్మక చట్టాలను ఈ వర్షాకాల సమావేశాల్లోనే సభలో ప్రవేశపెట్టాలని కేంద్రం భావించింది. అయితే సభలో నెలకొన్న గందరగోళ పరిస్థితుల మధ్య ఇలాంటి కీలక బిల్లులను ముందుకు తీసుకురావడం సురక్షితం కాదని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది. సభ సజావుగా సాగాలంటే ముందుగా ప్రతిపక్షాల చేతిలో ఉన్న ప్రధాన అస్త్రాన్ని నిర్వీర్యం చేయాలనే ఉద్దేశంతోనే కేంద్ర ప్రభుత్వం దిగివచ్చింది.
దేశవ్యాప్తంగా రాజుకుంటున్న ఉద్యమ తీవ్రతను తగ్గించి, ఉభయ సభల్లో రాజకీయ వాతావరణాన్ని సాధారణ స్థితికి తీసుకురావాలనే వ్యూహంలో భాగంగానే బీజేపీ అధిష్టానం ఈ కఠిన నిర్ణయం తీసుకుంది. కేవలం ఒక మంత్రి పదవిని కాపాడటం కంటే, ఎన్డీయే ప్రభుత్వ దీర్ఘకాలిక రాజకీయ లక్ష్యాలను నెరవేర్చడానికే కేంద్ర పెద్దలు అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామాతో అటు జంతర్ మంతర్ వద్ద ఆందోళనలు చేస్తున్న విద్యార్థులతో పాటు.. ఇటు పార్లమెంటులో ప్రభుత్వాన్ని అడుగడుగునా నిలదీస్తున్న ప్రతిపక్షాల వ్యూహానికి బ్రేక్ వేయవచ్చని కమలనాథులు భావించారు. ఈ ఎత్తుగడతో ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న అసంతృప్తి జ్వాలలను చల్లార్చడంతో పాటు, సభలో తమకు అత్యంత అవసరమైన బిల్లులకు సులభంగా ఆమోదముద్ర వేయించుకునేందుకు మార్గం సుగమం అవుతుందని బీజేపీ స్పష్టమైన అంచనాతో అడుగులు వేసింది.
రాజకీయంగా పరిస్థితులు అదుపు తప్పే అవకాశం కనిపించినప్పుడు కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ ఇలా వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించడం ఇదే తొలిసారి కాదు. గతంలో కూడా అవసరమైన సందర్భాల్లో పార్టీ వెనక్కి తగ్గిన ఉదాహరణలు అనేకం ఉన్నాయని రాజకీయ పరిశీలకులు గుర్తుచేస్తున్నారు. సుదీర్ఘకాలం పాటు సాగిన రైతుల ఉద్యమం నేపథ్యంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకొచ్చిన మూడు వ్యవసాయ చట్టాలను సైతం ప్రధాని మోదీ ఉపసంహరించుకున్నారు. ఇప్పుడు విద్యాశాఖ మంత్రి విషయంలోనూ దాదాపు అదే తరహాలో వ్యూహాన్ని అమలు చేశారు. తాత్కాలికంగా ఒక అడుగు వెనక్కి వేసి, భవిష్యత్ దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలపై బలంగా దృష్టి పెట్టడం కమలనాథుల రాజకీయ శైలిలో అంతర్భాగంగా మారింది. ఏది ఏమైనా తాజా పరిణామాలతో పార్లమెంటులో ప్రతిపక్షాల వ్యూహం బలహీనపడి, కీలక బిల్లులు ఆమోదించుకునేందుకు ఎన్డీయే సర్కారుకు మార్గం సుగమమైందని విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి.
