విజయవాడ అనగానే ఒకప్పుడు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది కమ్యూనిస్టులు. దశాబ్దాల పాటు బెజవాడ రాజకీయాలను, కార్మిక లోకాన్ని శాసించిన వామపక్షాలు ఇప్పుడు తమ ఉనికి కోసం పోరాడుతున్నాయి. ఒకప్పుడు నగరపాలక సంస్థపై ఏకఛత్రాధిపత్యం వహించి, ఎమ్మెల్యే స్థానాలను సునాయాసంగా గెలుచుకున్న సీపీఐ, సీపీఎం పార్టీల ఓటు బ్యాంకు ఇప్పుడు పూర్తిగా చెల్లాచెదురైంది. ఒంటరిగా పోటీ చేసి గెలిచే పరిస్థితి లేక, ప్రధాన పార్టీల పొత్తుల కోసం ఎదురుచూడాల్సిన దయనీయ స్థితికి ఎర్రన్నలు చేరుకున్నారు. అసలు ఒకప్పుడు బెజవాడను శాసించిన కమ్యూనిస్టుల ప్రాభవం ఎందుకు ఇంతలా పడిపోయింది? ప్రజా సమస్యలపై నిరంతరం పోరాడే వామపక్షాలకు ఇప్పుడు ఓట్లు ఎందుకు రాలడం లేదు?
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో విజయవాడ నగరానికి, వామపక్ష ఉద్యమాలకు విడదీయరాని బంధం ఉంది. స్వాతంత్రోద్యమ కాలంలోనే బెజవాడ గడ్డపై ఎర్రజెండా రెపరెపలాడింది. 1934లో ఇక్కడే ఆంధ్రా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం పురుడు పోసుకుంది. నగరంలోని రైల్వే, ఆర్టీసీ, ఆటోమొబైల్, ఇతర చిన్న తరహా పరిశ్రమల్లో పనిచేసే వేలాది మంది కార్మికులకు కమ్యూనిస్టు పార్టీలే అండగా నిలిచాయి. దశాబ్దాల తరబడి కార్మిక సంఘాలపై వామపక్షాలు తిరుగులేని పట్టును సాధించాయి. కమ్యూనిస్టు నాయకుడు పిలుపునిస్తే బెజవాడ నగరం మొత్తం స్తంభించిపోయే స్థాయికి వారి బలం పెరిగింది. పేద, మధ్యతరగతి, కార్మిక వర్గాల్లో కమ్యూనిస్టులు ఒక బలమైన ఓటు బ్యాంకును సృష్టించుకున్నారు. పార్టీలకు అతీతంగా వ్యక్తిగత నిజాయితీ, పోరాట పటిమ కలిగిన నాయకులుగా వామపక్ష నేతలు ప్రజల హృదయాల్లో చెరగని ముద్ర వేశారు. నాటి రాజకీయాల్లో కమ్యూనిస్టుల మద్దతు ఉంటేనే విజయవాడలో ఏ పనైనా జరిగేది.
కార్మిక పోరాటాల నుంచి ఉద్భవించిన ఆ బలం క్రమంగా ప్రత్యక్ష రాజకీయాల్లో కమ్యూనిస్టులకు స్వర్ణయుగాన్ని తీసుకువచ్చింది. విజయవాడ నగర పాలక సంస్థ ఎన్నికల్లో వామపక్షాలు సుదీర్ఘకాలం పాటు అప్రతిహత విజయాలు సాధించాయి. 1981 నుంచి 1999 వరకు సుమారు రెండు దశాబ్దాల పాటు కార్పొరేషన్లో కమ్యూనిస్టులే రాజ్యమేలారు. నగరంలోని మెజారిటీ డివిజన్ల కార్పొరేటర్లు ఎర్రజెండా పార్టీల నుంచే గెలుపొందేవారు. విజయవాడకు తొలి మేయర్గా సీపీఐ నేత టి.వెంకటేశ్వరరావు పనిచేయడం వారి రాజకీయ ఆధిపత్యానికి నిదర్శనం. అలాగే విజయవాడ పశ్చిమ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గంలోనూ సీపీఐ అభ్యర్థులు పలుమార్లు ఘన విజయాలు సాధించి శాసనసభలో అడుగుపెట్టారు. అయితే 1999లో కమ్యూనిస్టుల తరపున టి.వెంకటేశ్వరరావు చివరి మేయర్గా పనిచేశారు. ఆ తర్వాత జరిగిన ఏ కార్పొరేషన్ ఎన్నికల్లోనూ కమ్యూనిస్టులు మేయర్ పీఠాన్ని దక్కించుకోలేకపోయారు.
రెండు దశాబ్దాల పాటు విజయవాడను శాసించిన కమ్యూనిస్టుల ప్రాభవం నెమ్మదిగా క్షీణించడం మొదలైంది. దీనికి ప్రధానంగా వామపక్షాల మధ్య నెలకొన్న అంతర్గత విభేదాలే కారణం. సీపీఐ, సీపీఎం పార్టీల మధ్య నిరంతరం సాగిన ఆధిపత్య పోరు వారి ఓటు బ్యాంకును చీల్చేసింది. కార్మిక సంఘాల్లో ఏ పార్టీ యూనియన్ గొప్పదనే పోటీ నగర రాజకీయాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. దీనికి తోడు ప్రపంచీకరణ నేపథ్యంలో విజయవాడ నగర రూపురేఖలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా మారిపోయాయి. పాత పరిశ్రమలు మూతపడటం, కొత్త తరహా వ్యాపారాలు రావడం, ప్రజల జీవనశైలి మారడంతో ట్రేడ్ యూనియన్ల ప్రాబల్యం భారీగా పడిపోయింది. ఈ మారుతున్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ సమీకరణాలను అర్థం చేసుకుని, దానికి అనుగుణంగా తమ విధానాలను మార్చుకోవడంలో వామపక్షాలు పూర్తిగా విఫలమయ్యాయి. పాత సిద్ధాంతాలకే కట్టుబడి ఉండటంతో కొత్త తరం యువత, ఓటర్లు ఎర్రజెండాకు క్రమంగా దూరమవుతూ వచ్చారు.
కమ్యూనిస్టుల ఆధిపత్య పోరు, మారుతున్న పరిస్థితులను ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు తమకు అనుకూలంగా మలచుకున్నాయి. విజయవాడ నగరంలో తెలుగుదేశం, కాంగ్రెస్, ఆ తర్వాత వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ, క్రమంగా భారతీయ జనతా పార్టీలు తమ పునాదులను బలంగా నిర్మించుకున్నాయి. ఒకప్పుడు వామపక్షాలకు కంచుకోటగా ఉన్న మురికివాడలు, కార్మిక వాడల్లోకి ఈ ప్రధాన పార్టీలు చొచ్చుకుపోయాయి. సంక్షేమ పథకాలు, స్థానిక నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా కమ్యూనిస్టుల ఓటు బ్యాంకును తమ వైపుకు పూర్తిగా తిప్పుకున్నాయి. దీంతో పరిస్థితి పూర్తిగా తారుమారైంది. ఒకప్పుడు నగరంలో కింగ్ మేకర్లుగా, స్వతంత్రంగా గెలిచే సత్తా ఉన్న కమ్యూనిస్టు పార్టీలు.. నేడు సొంతంగా ఒక్క కార్పొరేటర్ స్థానాన్ని కూడా గెలుచుకోలేని దుస్థితికి చేరుకున్నాయి. ఎన్నికల్లో తమ మనుగడ సాగించాలంటే కచ్చితంగా టీడీపీ, కాంగ్రెస్ లేదా వైసీపీ లాంటి ప్రధాన పార్టీలతో పొత్తుల మీద ఆధారపడాల్సిన అగత్యం ఏర్పడింది. వారు కేటాయించిన రెండు మూడు సీట్లతోనే సరిపెట్టుకోవాల్సిన పరిస్థితి వామపక్షాలకు దాపురించింది.
రాజకీయంగా, ఎన్నికల పరంగా కమ్యూనిస్టులు తీవ్రంగా నష్టపోయినప్పటికీ, విజయవాడలో వారు పూర్తిగా కనుమరుగయ్యారని చెప్పలేం. ఎందుకంటే నేటికీ ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం కోసం ముందు వరుసలో నిలబడేది వామపక్ష నాయకులే. పెరిగిన ధరలు, కార్మికుల కష్టాలు, ప్రభుత్వ విధానాలపై నిరంతరం ఆందోళనలు, ధర్నాలు, రాస్తారోకోలు చేస్తూ వామపక్షాలు క్షేత్రస్థాయిలో ఇంకా క్రియాశీలకంగానే పనిచేస్తున్నాయి. ప్రజల తరపున నిలబడి లాఠీ దెబ్బలు తినడానికి ఎర్రన్నలు ఎప్పుడూ ముందుంటారు. కానీ ఈ పోరాటాలు, ఉద్యమాలు ఎలక్షన్ల సమయానికి ఓట్లుగా మారడం లేదు. ప్రజలు సానుభూతి చూపిస్తున్నారే తప్ప, బ్యాలెట్ బాక్స్ వద్దకు వచ్చేసరికి ప్రధాన పార్టీలకే పట్టం కడుతున్నారు. నిరంతర శ్రమ ఉన్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో గెలిచేటంతగా కమ్యూనిస్టులు తమ బలాన్ని తిరిగి కూడగట్టుకోలేకపోతున్నారు. దీంతో దశాబ్దాల పాటు పట్టున్న బెజవాడ నగరం ఎర్ర జెండా నాయకుల చేతుల్లో నుంచి శాశ్వతంగా చేజారిపోయినట్లేనని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత ట్రెండ్ చూస్తుంటే, భవిష్యత్తులోనూ విజయవాడలో కమ్యూనిస్టులు తిరిగి పుంజుకుని, పాత వైభవాన్ని సొంతం చేసుకునే అవకాశాలు ఏమాత్రం కనిపించడం లేదు. మరి ఏం జరుగుతుందో వేచి చూడాల్సిందే.
